Deze module wil je helpen bij het maken van een verantwoorde keuze van isolatiematerialen en isolatiediktes. Daarna zal je kunnen inschatten wat de warmteverliezen doorheen deze nieuwe isolatie zullen zijn, wat de kost van de investering is en hoe snel je deze kan terugverdienen.

We gaan er in deze module van uit dat je dak momenteel nog niet geïsoleerd is !
Is je dak al geïsoleerd en wil je bijkomende isolatie aanbrengen, vul dan de totale isolatiedikte (van oud + nieuw materiaal) in om de finale U-waarde (isolatiegraad) te kunnen berekenen. De automatisch berekende investeringskost zal in dat geval natuurlijk te hoog zijn.

Basisvereisten voor een goede daksisolatie zijn onder meer:

• een goede dichting aan de buitenzijde:
  deze beschermt de isolatie tegen de invloeden van buitenuit (bv.vocht).
• een goede lucht- en dampdichtheid aan de binnenzijde:
  een goede luchtdichting is nodig voor de warmte- en geluidsisolatie, terwijl een goede dampdichtheid vermijdt dat warme vochtige binnenlucht in de isolatie kan dringen en er tegen koudere oppervlakten zou kunnen condenseren, met schimmelvorming en schade tot gevolg.
• de afwezigheid van koudebruggen:
  zorg ervoor dat de isolatie ononderbroken is, wat warmteverliezen voorkomt en condensatie vermijdt.

Deze basisvereisten verklaren ook dat het steeds de beste oplossing is om isolatie aan de buitenzijde van het dak (dus bovenop) te plaatsen, wat het geval is bij een “warm” plat dak of bij twee isolatiewijzen voor hellende daken: een Sarkingdak of een dak met een zelfdragende isolerende panelen. Meer info hierover vind je in de overige infoblokjes in deze module.

Een dak isoleren vraagt echter behoorlijk wat kennis en een doorgedreven zorg bij de plaatsen om koudebruggen en condensatieproblemen te voorkomen. Raadpleeg daarom steeds een vakman !

Meer info over dakconstructies en dakisolatie, alsook adressen van vakmensen, kan je onder meer vinden op volgende websites:

• de Confederatie bouw 
• de Bouwunie (website "duurzaam bouwen")
• VIBE (Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch Bouwen en Wonen)

Let wel: we hebben het in deze module enkel over warmteverliezen en warmte-isolatie, maar kunnen NIET ingaan op de invloed op elementen die zeer moeilijk te bevragen zijn, zoals:

• structuren die de isolatielaag doorboren (bv. leidingspouwen en mechanische bevestigingen)
• minder voorkomende dakconstructies zoals koepeldaken
• dakkoepels en dakramen
• de inrichting als groendak

Voor nieuwbouw hebben de 3 gewesten een vrij strikte isolatie- of energieprestatieregelgeving ingevoerd. Deze reglementeringen vereisen een dergelijke isolatiegraad dat sowieso een optimale dakisolatie nodig is.

Bovendien wordt voor nieuwbouw andere, meer specifieke software gebruikt die alle aspecten van onder meer isolatie en verwarming integreert, zodat een aparte berekening voor dakisolatie in deze rekenmodule geen zin heeft.

 Een dak isoleren vergt behoorlijk wat kennis en vakmanschap. Informeer en documenteer je dus grondig bij een vakman vooraleer deze isolatie aan te (laten) brengen. Hoe dan ook, het plaatsen van dakisolatie is elk geval een vrij goedkope ingreep die zichzelf vrij snel terugverdient, zeker met de belastingvermindering en de premies waarop je een beroep kan doen. Op het einde van de module kan je de terugverdientijd van jouw isolatiekeuzes nagaan (je moet dan wel – best eerst – de module “huidige dakisolatie” even doorlopen).  

Als je de plaatsing van dakisolatie overweegt, let dan alvast op de volgende aandachtspunten:

• de juiste plaats

Bij een plat dak dient de isolatie steeds aan de bovenzijde (buitenzijde) van de dakvloer aangebracht: hierdoor zal de dakconstructie minder onderhevig zijn aan temperatuurschommelingen, heb je in huis een groter comfortgevoel en vermijd je bovendien condensatieproblemen. De isolatielaag kan daarbij zowel onder als boven de waterdichtingslaag (roofing,…) aangebracht worden.

 

Bij een hellend dak heb je meer mogelijkheden en kan je zowel bovenop als tussen of onder de kepers isoleren. Langs binnen isoleren is vaak het eenvoudigst (zeker als de balken nog vrij liggen), maar een ononderbroken isolatielaag bovenop de balken (met daarbovenop de dakbedekking) biedt grotere garanties op lucht- en dampdichtheid. Deze plaatsing “langs de buitenzijde” vertegenwoordigt anderzijds wel een grotere ingreep aangezien de dakbedekking hiervoor eerst verwijderd en achteraf opnieuw geplaatst moet worden.

 

Gebruik je de zolderruimte niet als een leefruimte maar als een berging, dan kan je beter de zoldervloer isoleren. Hierdoor zal je niet nutteloos deze zolderruimte mee verwarmen (het “beschermd volume” is dan kleiner).

 

• een voldoend grote isolatiedikte (overisoleren kan niet !)

De kost van de meeste isolatiematerialen is vrij laag: het heeft dan ook geen zin om te “besparen” op de aangebrachte dikte. Om goed te isoleren heb je eigenlijk een dikte van 10 à 15 cm nodig (afhankelijk van het type materiaal). In de meeste daken kan dit wel op de één of andere manier aangebracht worden.

Het is waar dat bij een betere isolatie (bv. via nieuwe ramen of dakisolatie) vaak ook de afdichting verbeterd wordt, waardoor de ongecontroleerde luchtverliezen en tocht afnemen en het comfort verhoogt. Maar of je nu je woning weinig of zeer goed isoleert, ventileren moet je sowieso op geregelde tijden om de binnenlucht – waarin de concentraties aan waterdamp, afvalstoffen en schadelijke stoffen veel hoger kunnen oplopen dan in de buitenlucht ! – te verversen.

• een degelijk dampscherm aan de binnenzijde

Indien de binnenlucht – waarin waterdamp opgelost is – in de isolatie kan doordringen en met de koudere lagen daarboven in contact komt, zal deze lucht afkoelen en zal de daarin aanwezige waterdamp condenseren. Deze condensatie kan bij bepaalde watergevoelige isolatiematerialen (zoals bv. glaswol of natuurlijke materialen) de isolatiegraad sterk verlagen, materialen doen rotten, schimmels doen ontstaan, enz.

• het juiste isolatiemateriaal

Er bestaan tal van materialen, en sommige materialen kunnen dan nog eens in verschillende vormen (platen, dekens, los materiaal) aangebracht worden. Maar niet elk materiaal kan eender waar geplaatst worden. Op verschillende plaatsen in de module zal hierover – via de infoblokjes - de nodige praktische info verstrekt worden.

De keuze van het meest geschikte isolatiemateriaal hangt af van:

• het isolerend vermogen: hoe lager de lambda-waarde λ, hoe beter het materiaal isoleert
• de mechanische eigenschappen zoals sterkte en stijfheid (sommige toepassingen vergen stevige platen, elders kunnen soepele of zelfs losse materialen praktischer zijn)
• de luchtopenheid of de dampdoorlaatbaarheid
• de milieu-impact
• de brandveiligheid (brandbaarheid, rookontwikkeling,…)
• de akoestische eigenschappen
• gezondheidsaspecten
• de levensduur

Op basis van de grondstoffen waaruit ze gemaakt zijn, kunnen de isolatiematerialen in 4 groepen onderverdeeld worden.

1. nagroeibare materialen

Deze materialen zijn afkomstig uit de land- en de bosbouw, zijn in principe volledig recycleerbaar of composteerbaar, en vergen weinig energie voor de productie. De enige negatieve impact kan afkomstig van de teelt van de landbouwgewassen (meststoffen of bestrijdingsmiddelen) en de eventuele toevoeging van producten voor het binden van de vezels of voor het verkrijgen van de nodige brandvertragende of schimmelwerende eigenschappen. Hennep en vlas gedijen zelfs op schrale gronden zeer goed.

 *: Fabrieksmatig vervaardigde celluloseplaten vormen het enige nagroeibaar product dat al een productspecificatie heeft kunnen voorleggen en hiervoor een specifieke lambda-waarde toegekend gekregen heeft. De overige producten van plantaardige of dierlijke oorsprong hebben dit nog niet: dit verklaart waarom hun lambda-waarde aangeduid wordt met een “-“ voor de schuine streep. Deze materialen zijn daarom echter niet minder waardevol ! Andere toepassingen – op basis van losse vezels die ter plekke verwerkt (bv. ingespoten) worden – krijgen volgens de norm een hogere lambda-waarde toegekend, die aangegeven is achter de schuine streep.

Meer info over deze natuurlijke materialen vind je o.m. op de websites http://www.vibe.be en www.ecologischbouwen.be.

 

2. materialen op basis van minerale grondstoffen

De materialen op basis van minerale grondstoffen hebben steeds een gesteente (basalt, perliet, vermiculiet…) of glas als basisgrondstof. Hun productie vereist in het algemeen hoge temperaturen en dus veel energie. De isolatiematerialen zelf kunnen variëren van heel soepel (glaswol) over stijve platen (rotswol) tot het zeer vormvaste en drukbestendig cellenglas (cellulair glas). 

 ** De lambda-waarden voor de schuine streep hebben betrekking op fabrieksmatig vervaardigde materialen waarvan de productspecificatie kan worden aangetoond. Andere toepassingen krijgen volgens de norm een hogere lambda-waarde toegekend, die aangegeven is achter de schuine streep.

3. materialen op basis van petroleumproducten (kunststofschuimen)  

In het algemeen zijn de kunststofschuimen verwerkt tot vrij stijve platen die een betere isolatiewaarde hebben dan minerale wollen maar minder flexibel zijn. Ze kunnen echter ook als los materiaal ingegoten of als schuim ingespoten worden. Ze hebben zeer goede isolerende eigenschappen maar zijn anderzijds door het gebruik van expansiegassen tijdens de productie in het algemeen vervuilend.  

 

	Toepassing	λ*°° in W/(m.K)	Voordelen	Nadelen
geëxpandeerd polystyreen (piepschuim) (EPS)	plat 'warm' dak hellend dak (binnenzijde, sarkingdak en zelfdragende panelen) zoldervloer	0.031-0.045/0.050	nog redelijk milieuvriendelijk (gering materiaalgebruik en geringste emissies tijdens productie) gemakkelijk verwerkbaar goedkoop herbruikbaar	gevoelig voor hoge temperaturen (opgelet bij plat dak!)
geëxtrudeerd polystyreen (XPS)	plat 'omgekeerd' dak hellend dak (binnenzijde en sarkingdak)	0.028-0.038/0.045 (****)	betere isolatiewaarde geringe wateropname (beter dan EPS en PUR)	hogere kostprijs
polyurethaan (PUR) of polyisocyanuraat (PIR)	plat 'warm' dak hellend dak (binnenzijde, sarkingdak en zelfdragende panelen) zoldervloer	0.023-0.029-/0.035	zeer goede isolatiewaarden hoge drukweerstand indien platen	milieuonvriendelijk productieproces PUR zeer brandbaar met sterke rookontwikkeling (PIR iets beter) moeilijke recyclage
fenolschuim	plat 'warm' dak zoldervloer	0.022-0.038/0.045	goed brandgedrag	gevoelig voor vocht tijdens opslag en plaatsing

 

*** De eerste twee lambda-waarden van de kunststofschuimen (voor het schuine streepje) zijn deze voor de fabrieksmatig vervaardigde isolatiematerialen waarvan de productspecificatie kan worden aangetoond (afgewerkte platen). Andere toepassingen – zoals lokaal verwerkte schuimen die ingespoten worden – krijgen volgens de norm een hogere lambda-waarde toegekend, die aangegeven is achter de schuine streep.

 

**** Bij de toepassing van geëxtrudeerd polystyreen (XPS) in een omgekeerd dak (omkeerdak) dient deze waarde aangepast: het regenwater kan immers tussen de dakvloer en de isolatielaag sijpelen en de isolatiegraad nadelig beïnvloeden.

 

4. dunne reflecterende producten

Tot slot bestaan er nog dunne, reflecterende producten. Ze bestaan uit samengestelde producten, bestaande uit verschillende lagen van plastic en aluminium en zouden in principe erg plaatsbesparend werken. Maar zelfs bij een optimale plaatsing met 2 niet-geventileerde luchtspouwen van 2 cm dik, halen ze hooguit de prestaties van traditionele isolatiematerialen zoals polystyreen of minerale wol met een gelijkaardige dikte, maar tegen een veel hogere prijs. Deze materialen werden daarom niet in deze rekenmodule opgenomen.